Ter gelegenheid van World Mental Health Day, 10 oktober 2025, georganiseerd door de World Federation for Mental Health (WFMH) en de WHO, vroegen wij de minister van VWS opnieuw aandacht voor de mensenrechtensituatie in de geestelijke gezondheidszorg.
Zie de brief hier: https://www.ncrm.nl/wp-content/uploads/2025/10/Brief-VWS-World-Mental-Health-Day-NCRM-10-okt-2025-2.pdf
Wij stipten o.a. aan:
- In 2006 werd door de VN het Verdrag inzake de Rechten van Personen met een Handicap (CRPD, Convention on the Rights of Persons with Disabilities) aangenomen.
- De klachten die wij ontvangen over kwalijke behandeling binnen de psychiatrie. Van dwang en medicatie met potentieel gevaarlijke medicijnen.
Zeer in het kort noemen wij tevens:
- Een brief uit de praktijk die ons werd toegestuurd
- De problemen met dwang. En met medicijnvrije behandeling.
- Verwijzingen naar de VN over mensenrechten in de GGZ
Wij dringen erop aan dat ministerie VWS vaart zet om de intentie van VN-WHO te realiseren, om afstand te nemen van het biomedisch model in de psychiatrie en om hierbij het voortouw te nemen.
—– 23 december 2025 ontvingen wij een reactie van ministerie VWS: —–
Antwoord:
(Aanhef),
Allereerst onze excuses voor de late reactie op uw mail van 4 oktober 2025.
In uw e-mail vraagt u aandacht voor de mensenrechtensituatie in de (verplichte) geestelijke gezondheidszorg. Daarbij geeft u onder meer voorbeelden van situaties die u kwalijk vindt. Daarnaast citeert u uit een rapport van de Verenigde Naties: ‘the Annual report of the United Nations High Commissioner for Human Rights and reports of the Office of the High Commissioner and the Secretary-General’. Tot slot verzoekt u aan het Ministerie van VWS om afstand te nemen van het biomedisch model in de psychiatrie.
Het ministerie van VWS kan niet aan uw verzoek voldoen. Nederland kent een zorgvuldige procedure ten aanzien van gedwongen geestelijke gezondheidszorg, die in lijn is met het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Deze procedure is vastgelegd in de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz). Iedere vorm van gedwongen zorg wordt vooraf door een rechter getoetst. De patiënt wordt bijgestaan door een advocaat, hij heeft recht op een patiënten vertrouwenspersoon en er is klachtrecht van toepassing. Gedwongen zorg is altijd een laatste optie en de zorg moet zo kort en minimaal ingrijpend zijn als mogelijk. Dat zijn belangrijke uitgangspunten van de Wvggz.
Verder wordt de inhoud van de zorg niet bepaald door het Ministerie van VWS. Wel moet de zorg voldoen aan professionele standaarden. Er bestaan verschillende waarborgen om de kwaliteit te bewaken en te bevorderen, bijvoorbeeld in de vorm van het klachtrecht, het tuchtrecht en het toezicht door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.
Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
(was getekend, ministerie VWS)
