20 augustus 2026. Twee artikelen die onlangs verschenen beschrijven de toenemende tegenstelling binnen de Raad van Europa over het voorgestelde Aanvullend Protocol bij het Verdrag van Oviedo, dat gedwongen opname en behandeling in de psychiatrie zou reguleren. Beide artikelen plaatsen deze discussie nadrukkelijk in het kader van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (CRPD), dat juist een paradigmaverschuiving naar autonomie, gelijkheid en geestelijke gezondheidszorg zonder dwang vereist. (Zie link onderaan)
Het eerste artikel richt zich vooral op de juridische onderbouwing van het Europese standpunt. Het bespreekt een vertrouwelijke (!) compatibiliteitsstudie van prof. Andreas Zimmermann, die concludeert dat het ontwerp van het Aanvullend Protocol niet strijdig hoeft te zijn met het CRPD.
Volgens het artikel houdt deze studie echter onvoldoende rekening met de gezaghebbende interpretatie van het VN-CRPD-comité en met eerdere waarschuwingen van VN- en mensenrechtenorganen. (Zie link onderaan)
Het tweede artikel beschrijft vervolgens de politieke gevolgen hiervan. Binnen de Raad van Europa bestaan grote meningsverschillen over de toekomst van het Protocol. Hoewel een meerderheid meer aansluiting bij het CRPD lijkt te wensen, blijven enkele landen aandringen op een systeem waarin dwang onder bepaalde voorwaarden mogelijk blijft. Het VN-CRPD-comité en Europese maatschappelijke- en mensenrechtenorganisaties blijven daarom oproepen het Protocol in te trekken. (Zie link onderaan)
Samen laten de artikelen zien dat de discussie niet alleen gaat over één protocol, maar over de fundamentele vraag welke mensenrechtenbenadering Europa voor de toekomst van de geestelijke gezondheidszorg kiest: mensenrechten of dwang.
Volgens het eerste artikel vertegenwoordigt het CRPD een paradigmaverschuiving: van een medisch en soms dwingend model naar een mensenrechtenbenadering waarin autonomie, vrije en geïnformeerde toestemming, ondersteuning en inclusie centraal staan. Ook de WHO, OHCHR en verschillende VN-organen hebben aangedrongen op het terugdringen van dwang in de geestelijke gezondheidszorg.
De auteur concludeert dat het voorgestelde protocol en de studie van dr. Zimmerman deze ontwikkeling dreigt terug te draaien en daarmee een fundamenteel verschil kan veroorzaken tussen de mensenrechtenbenadering van de VN en die van de Raad van Europa.
Eerste artikel: https://europeantimes.news/2026/08/the-council-of-europe-commissioned-study-that-undermine-paradigm-shift-initiated-by-the-un-crpd/
